Skip Ribbon Commands
Skip to main content
SharePoint
ISSN 1859 - 2953

Các hình thức dân chủ trực tiếp ở một số nước trên thế giới và gợi mở cho Việt Nam

07:00 - 25/01/2021

LẬP PHÁP - Dân chủ trực tiếp (DCTT) là mối quan tâm của nhiều quốc gia, nhiều nền chính trị trên thế giới. Xu hướng chung của các quốc gia hiện nay là mở rộng DCTT bên cạnh việc tiếp tục duy trì và củng cố dân chủ đại diện nhằm bảo đảm quyền của công dân trong việc tổ chức thực thi quyền lực nhà nước. Qua nghiên cứu cho thấy, các hình thức DCTT thường được ghi nhận trong Hiến pháp và luật. Về cơ bản, pháp luật ở các quốc gia đều ghi nhận những phương thức DCTT khá giống nhau gồm trưng cầu dân ý, sáng kiến chương trình nghị sự, bãi miễn,... Tuy nhiên, ở mỗi quốc gia, mức độ và cách thức ghi nhận có khác nhau. Trong phạm vi bài viết này, tác giả tập trung trình bày phân tích các hình thức DCTT được áp dụng ở một số nước trên thế giới và rút ra một số gợi mở cho Việt Nam.

Nguyên tắc sử dụng hợp lý và công bằng nguồn nước quốc tế và một số vấn đề đặt ra đối với Việt Nam

06:39 - 22/01/2021

LẬP PHÁP - Trong quan hệ quốc tế, nguyên tắc sử dụng công bằng và hợp lý nguồn nước quốc tế là nền tảng pháp lý quan trọng nhất, có vai trò định hình và phát triển Luật Quốc tế về nguồn nước quốc tế dựa trên nền tảng chia sẻ công bằng và sử dụng hợp lý các nguồn nước xuyên quốc gia. Sự thiếu vắng nguyên tắc này trong việc điều chỉnh mối quan hệ giữa các quốc gia trong khai thác, quản lý nguồn nước quốc tế sẽ gây ra những tác hại khôn lường đối với các quốc gia trong lưu vực sông quốc tế, đặc biệt là các quốc gia ở hạ lưu, khi các quốc gia này ở vào vị trí yếu thế hơn nhiều so với các quốc gia ở vùng thượng lưu. Việt Nam là quốc gia nằm ở vị trí địa lý không thuận lợi của lưu vực sông Mê Kông nên phải gánh chịu nhiều hệ lụy từ sự sử dụng không hợp lý, không công bằng tại các nước ở thượng nguồn. Việc tìm hiểu các quy định của Pháp luật Quốc tế về nội dung nguyên tắc sử dụng công bằng, hợp lý nguồn nước quốc tế và vận dụng nguyên tắc trong khai thác, quản lý nguồn nước sông Mê Kông sẽ góp phần giúp Việt Nam và các quốc gia ven lưu vực khác tìm kiếm được các giải pháp hiệu quả hơn để đảm bảo phát triển bền vững các lợi ích từ con sông này.

Kiến nghị một số nội dung về cơ chế thực hiện thí điểm chính quyền đô thị tại thành phố Hà Nội

06:37 - 21/01/2021

LẬP PHÁP - Lựa chọn và xây dựng mô hình chính quyền phù hợp với điều kiện chính trị, kinh tế, văn hóa và mục tiêu phát triển đặc thù là yêu cầu chính đáng của mỗi địa phương. Vai trò và trách nhiệm của Nhà nước, không chỉ đơn thuần là việc ban hành văn bản pháp luật, mà quan trọng hơn cả là tạo được cơ chế thực hiện để phát huy sự riêng biệt nhưng hiệu quả giữa các mô hình. Trong thời điểm Chính phủ đang dự thảo và lấy ý kiến vào Nghị định hướng dẫn thực hiện thí điểm chính quyền đô thị tại thành phố Hà Nội, Bài viết đặt ra một số vấn đề cần làm rõ và các đề xuất mang tính gợi ý nhằm góp phần hoàn thiện cơ chế thực hiện đó. 

Góp ý xây dựng Nghị định quy định chi tiết về biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ

07:19 - 20/01/2021

LẬP PHÁP - Chế định bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong Bộ luật Dân sự năm 2015 được nhìn nhận là kết quả của sự kế thừa Bộ luật Dân sự năm 2005 và việc vận dụng kinh nghiệm nước ngoài. Tuy nhiên, ở góc nhìn thực tiễn, kết quả này chưa đáp ứng được kỳ vọng. Hơn nữa, một số luật chuyên ngành như luật đất đai, luật nhà ở, ... quy định về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ theo những cách thức khác nhau và ít nhiều có mâu thuẫn với Bộ luật Dân sự, gây khó khăn cho việc thực thi khung pháp lý của bảo đảm thực hiện nghĩa vụ. Trong bối cảnh đó, yêu cầu được đặt ra là cần xác định những nội dung của Nghị định quy định chi tiết về biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ nhằm thực thi có hiệu quả chế định bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong BLDS năm 2015.

Chính sách hậu tái định cư đối với dân tộc thiểu số ở một số dự án thủy điện ở nước ta hiện nay

07:16 - 18/01/2021

LẬP PHÁP - Chính sách hậu tái định cư là những chính sách hỗ trợ cho cộng đồng và người dân khu, điểm tái định cư nhằm hỗ trợ phát triển sinh kế, tạo việc làm tăng thu nhập và giảm nghèo bền vững thông qua các giải pháp như đào tạo nghề, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, đầu tư cơ sở hạ tầng, v.v. Mặc dù, các dự án thủy điện đều triển khai các chính sách hỗ trợ ổn định cuộc sống cho người dân sau tái định cư nhưng tỷ lệ nghèo của hộ dân tộc thiểu số ở các khu, điểm tái định cư bình quân vẫn ở mức cao hơn mức bình quân chung của các hộ dân tộc thiểu số; tỷ lệ hộ được đào tạo nghề và chuyển đổi nghề nghiệp thấp; việc tái định cư chưa đáp ứng được nhu cầu về bảo tồn, duy trì bản sắc văn hóa và phong tục truyền thống; yếu kém trong xử lý ô nhiễm môi trường sống tại các khu, điểm tái định cư. Để khắc phục những bất cập trên, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp như: đào tạo nghề, chuyển đổi nghề nghiệp; nâng cấp, sửa chữa cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất, sinh hoạt cộng đồng và cung cấp các dịch vụ công; tập trung triển khai hoạt động giảm nghèo bền vững; bảo tồn duy trì văn hóa cộng đồng và hỗ trợ hội nhập cộng đồng vùng tái định cư; đảm bảo vệ sinh môi trường; và nghiên cứu thí điểm xây dựng quỹ hỗ trợ người dân hậu tái định cư.

Tình trạng khẩn cấp theo quy định của Hiến pháp và Công ước

06:47 - 15/01/2021

LẬP PHÁP - Trong điều kiện khẩn cấp, quyền lập pháp, tư pháp phải nhường cho hành pháp và các quyền con người bị hạn chế, nhưng bản thân hành pháp cũng phải theo một trình tự nhất định. Bài viết này phân tích cơ sở lý luận và hành động hành pháp trong những điều kiện này, cùng những điểm chưa hoàn thiện của pháp luật Việt Nam, nhằm bảo vệ quyền con người trong tình huống khẩn cấp của phòng chống covid-19.

Xử lý kỷ luật viên chức quản lý tại các cơ sở giáo dục đại học công lập

07:02 - 14/01/2021

LẬP PHÁP - Xử lý kỷ luật được xem là một giải pháp hữu hiệu trong công tác đấu tranh phòng, chống các vi phạm kỷ luật của viên chức nhằm duy trì trật tự và bảo đảm hiệu quả hoạt động của đơn vị. Tuy nhiên, sự thay đổi của pháp luật đã làm phát sinh các vấn đề pháp lý phức tạp liên quan đến việc xử lý kỷ luật viên chức. Trong phạm vi bài viết này, tác giả phân tích một số khía cạnh pháp lý về việc xử lý kỷ luật viên chức quản lý tại các cơ sở giáo dục đại học công lập và chỉ ra một số bất cập cần hoàn thiện.

Bảo hộ chỉ dẫn địa lý: yêu cầu của phát triển nông nghiệp bền vững

06:57 - 13/01/2021

LẬP PHÁP - Chỉ dẫn địa lý cho nông sản Việt Nam nếu được xây dựng, phát triển và bảo vệ sẽ đóng góp rất nhiều cho lợi ích quốc gia, nâng cao khả năng cạnh tranh của hàng hóa, đặc biệt là đặc sản của các vùng, địa phương. Trong phạm vi bài viết này, tác giả phân tích các điểm hạn chế của pháp luật liên quan đến bảo hộ chỉ dẫn địa lý và đề xuất các giải pháp để tăng cường hiệu quả của hoạt động bảo hộ chỉ dẫn địa lý cho nông sản Việt Nam, góp phần phát triển nền nông nghiệp hiện đại, bền vững.

Nhà nước và pháp luật

LẬP PHÁP - Trong quan hệ quốc tế, nguyên tắc sử dụng công bằng và hợp lý nguồn nước quốc tế là nền tảng pháp lý quan trọng nhất, có vai trò định hình và phát triển Luật Quốc tế về nguồn nước quốc tế dựa trên nền tảng chia sẻ công bằng và sử dụng hợp lý các nguồn nước xuyên quốc gia. Sự thiếu vắng nguyên tắc này trong việc điều chỉnh mối quan hệ giữa các quốc gia trong khai thác, quản lý nguồn nước quốc tế sẽ gây ra những tác hại khôn lường đối với các quốc gia trong lưu vực sông quốc tế, đặc biệt là các quốc gia ở hạ lưu, khi các quốc gia này ở vào vị trí yếu thế hơn nhiều so với các quốc gia ở vùng thượng lưu. Việt Nam là quốc gia nằm ở vị trí địa lý không thuận lợi của lưu vực sông Mê Kông nên phải gánh chịu nhiều hệ lụy từ sự sử dụng không hợp lý, không công bằng tại các nước ở thượng nguồn. Việc tìm hiểu các quy định của Pháp luật Quốc tế về nội dung nguyên tắc sử dụng công bằng, hợp lý nguồn nước quốc tế và vận dụng nguyên tắc trong khai thác, quản lý nguồn nước sông Mê Kông sẽ góp phần giúp Việt Nam và các quốc gia ven lưu vực khác tìm kiếm được các giải pháp hiệu quả hơn để đảm bảo phát triển bền vững các lợi ích từ con sông này.

Chính sách

LẬP PHÁP - Chính sách hậu tái định cư là những chính sách hỗ trợ cho cộng đồng và người dân khu, điểm tái định cư nhằm hỗ trợ phát triển sinh kế, tạo việc làm tăng thu nhập và giảm nghèo bền vững thông qua các giải pháp như đào tạo nghề, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, đầu tư cơ sở hạ tầng, v.v. Mặc dù, các dự án thủy điện đều triển khai các chính sách hỗ trợ ổn định cuộc sống cho người dân sau tái định cư nhưng tỷ lệ nghèo của hộ dân tộc thiểu số ở các khu, điểm tái định cư bình quân vẫn ở mức cao hơn mức bình quân chung của các hộ dân tộc thiểu số; tỷ lệ hộ được đào tạo nghề và chuyển đổi nghề nghiệp thấp; việc tái định cư chưa đáp ứng được nhu cầu về bảo tồn, duy trì bản sắc văn hóa và phong tục truyền thống; yếu kém trong xử lý ô nhiễm môi trường sống tại các khu, điểm tái định cư. Để khắc phục những bất cập trên, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp như: đào tạo nghề, chuyển đổi nghề nghiệp; nâng cấp, sửa chữa cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất, sinh hoạt cộng đồng và cung cấp các dịch vụ công; tập trung triển khai hoạt động giảm nghèo bền vững; bảo tồn duy trì văn hóa cộng đồng và hỗ trợ hội nhập cộng đồng vùng tái định cư; đảm bảo vệ sinh môi trường; và nghiên cứu thí điểm xây dựng quỹ hỗ trợ người dân hậu tái định cư.

Kinh nghiệm quốc tế

LẬP PHÁP - Dân chủ trực tiếp (DCTT) là mối quan tâm của nhiều quốc gia, nhiều nền chính trị trên thế giới. Xu hướng chung của các quốc gia hiện nay là mở rộng DCTT bên cạnh việc tiếp tục duy trì và củng cố dân chủ đại diện nhằm bảo đảm quyền của công dân trong việc tổ chức thực thi quyền lực nhà nước. Qua nghiên cứu cho thấy, các hình thức DCTT thường được ghi nhận trong Hiến pháp và luật. Về cơ bản, pháp luật ở các quốc gia đều ghi nhận những phương thức DCTT khá giống nhau gồm trưng cầu dân ý, sáng kiến chương trình nghị sự, bãi miễn,... Tuy nhiên, ở mỗi quốc gia, mức độ và cách thức ghi nhận có khác nhau. Trong phạm vi bài viết này, tác giả tập trung trình bày phân tích các hình thức DCTT được áp dụng ở một số nước trên thế giới và rút ra một số gợi mở cho Việt Nam.

Bàn về dự án luật

LẬP PHÁP - Trải qua quá trình hình thành và phát triển, các nông, lâm trường đã có những đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng cơ sở hạ tầng, làm thay đổi diện mạo khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, vùng đồng bào dân tộc cũng như bảo đảm ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn khu vực nông thôn, miền núi; giải quyết việc làm, cải thiện đời sống nhân dân. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động của các nông, lâm trường cũng đã bộc lộ những hạn chế, bất cập, đặc biệt là trong quản lý, sử dụng đất đai. Vì vậy, cùng với việc tiếp tục sắp xếp, đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của các nông, lâm trường thì cần hoàn thiện quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng đất tại các nông, lâm trường.

Thực tiễn pháp luật

LẬP PHÁP - Chế định bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong Bộ luật Dân sự năm 2015 được nhìn nhận là kết quả của sự kế thừa Bộ luật Dân sự năm 2005 và việc vận dụng kinh nghiệm nước ngoài. Tuy nhiên, ở góc nhìn thực tiễn, kết quả này chưa đáp ứng được kỳ vọng. Hơn nữa, một số luật chuyên ngành như luật đất đai, luật nhà ở, ... quy định về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ theo những cách thức khác nhau và ít nhiều có mâu thuẫn với Bộ luật Dân sự, gây khó khăn cho việc thực thi khung pháp lý của bảo đảm thực hiện nghĩa vụ. Trong bối cảnh đó, yêu cầu được đặt ra là cần xác định những nội dung của Nghị định quy định chi tiết về biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ nhằm thực thi có hiệu quả chế định bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong BLDS năm 2015.

Tin tổng hợp

LẬP PHÁP - Sáng ngày 11/01, tại Nhà Quốc hội khai mạc Phiên họp thứ 52 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân phát biểu khai mạc phiên họp.

Thống kê truy cập

5936504

Tổng truy cập

Tạp chí Nghiên cứu lập pháp 

Phó Tổng Biên tập Phụ trách: TS. Lương Minh Tuân

Tòa soạn: 35 Ngô Quyền - Hoàn Kiếm - Hà Nội

Điện thoại: 0243.212.1203 - 0243.212.1206

Email: nclp@quochoi.vn

Website: lapphap.vn